Prisio meddyginiaethau yn y DU a thu hwnt

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Mae cyhoeddiad diweddar yr Alban ynghylch cronfa ‘meddyginiaethau amddifad’ newydd gwerth £21 miliwn ar gyfer cyflyrau prin, yn debyg i’r Gronfa Cyffuriau Canser sydd eisoes yn bodoli yn Lloegr, wedi arwain at ragor o alwadau gan grwpiau cleifion ar gyfer cyffuriau newydd, mwy arloesol ar gyfer cleifion Cymru.

Un ffactor pwysig wrth benderfynu a yw meddyginiaethau penodol ar gael i gleifion y GIG yw eu cost. Mae gan y Sefydliad Cenedlaethol dros Iechyd a Rhagoriaeth Glinigol (NICE) a Grŵp Strategaeth Meddyginiaethau Cymru Gyfan rôl sylweddol o ran archwilio cost-effeithiolrwydd meddyginiaethau newydd. Er enghraifft, cafodd y cyffur newydd ar gyfer canser yr iau, Nexavar, sy’n costio dros £3000 y mis, ei wrthod gan NICE gan nad yw’n gost-effeithiol, ac felly ni fydd y GIG yn ei ariannu fel mater o drefn.

Mae Sefydliad Iechyd y Byd yn nodi bod argaeledd meddyginiaethau yn dibynnu ar y gymysgedd gywir o bolisïau iechyd, rheolau eiddo deallusol a pholisi masnach. Yn India, mae Nexavar ar gael i gleifion, ac am bris llawer is. Er bod Nexavar yn dal i fod yn destun patent, o dan ddyfarniad trwyddedu gorfodol dadleuol, mae Llywodraeth India wedi caniatáu i gwmni cyffuriau arall gynhyrchu fersiwn generig o’r cyffur er mwyn sicrhau mynediad fforddiadwy i’r driniaeth ar gyfer ei dinasyddion.

Nid yw’n syndod bod gwneuthurwr Nexavar wedi herio’r penderfyniad hwn. Mae’r diwydiant fferyllol yn dibynnu’n drwm ar hawliau patent cyfyngedig er mwyn adennill y buddsoddiad a wnaed mewn ymchwil a datblygu. Yn ôl Cymdeithas y Diwydiant Fferyllol, mae’n cymryd dros 12 mlynedd i ddatblygu cyffur i’r safonau sy’n ofynnol o ran ansawdd, effeithiolrwydd a diogelwch, gyda chostau ymchwil a datblygu nodweddiadol o £1.15 biliwn cyn y gellir trwyddedu meddyginiaeth newydd.

Hyd yn hyn, mae prisiau meddyginiaethau wedi’u brandio yn y DU wedi cael eu rheoli gan y Cynllun Rheoleiddio Prisiau Fferyllol, sydd wedi ceisio sicrhau cydbwysedd rhwng prisiau rhesymol ar gyfer y GIG ac elw teg ar gyfer y diwydiant. Yn 2010, cyhoeddodd Llywodraeth y DU gynlluniau ar gyfer system brisio DU-gyfan ‘ar sail gwerth’ ar gyfer meddyginiaethau, sy’n anelu at wobrwyo arloesedd a gwella mynediad i gleifion y GIG at gyffuriau newydd ac effeithiol. Dywedodd y Gweinidog Iechyd a Gwasanaethau Cymdeithasol blaenorol, Lesley Griffiths, bod swyddogion Llywodraeth Cymru yn gweithio gyda’r Adran Iechyd ar gyflwyno prisio ar sail gwerth.

Mae’r Pwyllgor Iechyd yn San Steffan wedi bod yn hynod feirniadol o’r oedi o ran nodi yn union beth yw ystyr system brisio ar sail gwerth am gyffuriau. Roedd y Gronfa Cyffuriau Canser yn Lloegr a’r gronfa cyflyrau prin yn yr Alban i fod yn fesurau dros dro hyd nes y bydd prisio ar sail gwerth yn cael ei gyflwyno ar ddechrau 2014, ac mae pryder sylweddol o hyd am yr hyn y bydd y system brisio newydd yn ei olygu ar gyfer argaeledd cyffuriau newydd ledled y DU.


Erthygl gan Philippa Watkins, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru