Gadael yr Undeb Ewropeaidd

Y trafodaethau rhwng yr UE a’r DU – y sefyllfa bresennol a’r camau nesaf

Ar 20 Hydref daeth y Cyngor Ewropeaidd i’r casgliad nad oes digon o gynnydd wedi'i wneud yn ystod cam cyntaf y trafodaethau ar ymadawiad y DU â'r UE i ganiatáu i drafodaethau ddechrau ynghylch y trefniadau trosiannol posibl a'r berthynas rhwng y DU a’r UE yn y dyfodol. Roedd Llywodraeth y DU wedi gobeithio y byddai'r Cyngor yn cytuno i ddechrau trafod y ddau fater hyn yn ei gyfarfod ym mis Hydref.

31 Hydref 2017

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Ar 20 Hydref daeth y Cyngor Ewropeaidd i’r casgliad nad oes digon o gynnydd wedi’i wneud yn ystod cam cyntaf y trafodaethau ar ymadawiad y DU â’r UE i ganiatáu i drafodaethau ddechrau ynghylch y trefniadau trosiannol posibl a’r berthynas rhwng y DU a’r UE yn y dyfodol. Roedd Llywodraeth y DU wedi gobeithio y byddai’r Cyngor yn cytuno i ddechrau trafod y ddau fater hyn yn ei gyfarfod ym mis Hydref.

Yn hytrach, mae’r Cyngor wedi cyhoeddi y bydd yn ailasesu a oes cynnydd digonol wedi’i wneud, a hynny yn ei gyfarfod ym mis Rhagfyr, gan baratoi’r ffordd ar gyfer dau fis arall o drafodaethau rhwng y DU a’r UE ar dri blaenoriaeth ymadael allweddol y Cyngor – hawliau dinasyddion, ffin Gorllewin Iwerddon a’r setliad ariannol.

Safbwynt Brwsel

Wrth ddod i’w gasgliad, dywedodd y Cyngor Ewropeaidd ei fod yn croesawu’r cynnydd a wnaed hyd yma yn y trafodaethau ond bod angen rhagor o waith a rhagor o gynnydd mewn perthynas â phob un o’i tair blaenoriaeth. Yn benodol, gofynnodd i Lywodraeth y DU egluro pa ‘ymrwymiadau ariannol’ y byddai’n eu hanrhydeddu.

Wrth siarad ar ddiwedd cyfarfod y Cyngor, dywedodd Donald Tusk, Llywydd y Cyngor Ewropeaidd, fod yr adroddiadau am yr anghytundeb rhwng yr UE a’r DU wedi’u gorliwio ac, er bod y Cyngor wedi dod i’r casgliad nad oedd y cynnydd yn ddigonol, nid oedd y Cyngor o’r farn na wnaed unrhyw gynnydd o gwbl. Cadarnhaodd y byddai’r Cyngor yn dechrau trafodaethau paratoadol mewnol mewn perthynas â’r fframwaith ar gyfer y berthynas yn y dyfodol ac ar gytundebau trosiannol gan obeithio symud ymlaen i ail gam y trafodaethau ym mis Rhagfyr.

Safbwynt Cymru

Cyn i’r Cyngor gyfarfod ar 20 Hydref, aeth dirprwyaeth o Bwyllgor Materion Allanol y Cynulliad i Frwsel ar 16 Hydref i gwrdd â Michel Barnier, prif negodwr yr UE. Trafododd y Pwyllgor y cynnydd a wnaed hyd yma ynghyd â gwaith y Pwyllgor o ystyried sut y bydd penderfyniad y DU i adael yr UE yn effeithio ar Gymru. Cyfarfu’r Pwyllgor hefyd ag Aelodau Senedd Ewrop, cynrychiolwyr rhanbarthau eraill Ewrop a Chynrychiolydd Parhaol y DU. Rhannodd y Pwyllgor gasgliadau o’i waith hyd yma gan danlinellu’r gwahaniaeth rhwng Cymru a’r DU o ran eu blaenoriaethau a’r modd y bydd y penderfyniad i adael yr UE yn effeithio ar y ddwy wlad.

Mewn datganiad i’r Cynulliad ar 24 Hydref, rhoddodd Carwyn Jones, Prif Weinidog Cymru, fraslun o’r cynnydd a wnaed, yn ei olwg ef. Er nad oedd Llywodraeth Cymru wedi bod yn rhan o’r gwaith o baratoi papurau sefyllfa allweddol Llywodraeth y DU hyd yma, meddai, roedd:

… wedi’i sicrhau y byddai’n cyfrannu’n llawnach at y gwaith o ddatblygu safbwyntiau polisi pan fydd y trafodaethau’n symud i ail gam y trafodaethau ar fanylion ein perthynas â’r UE yn y dyfodol.

Roedd y Prif Weinidog o’r farn nad yw Llywodraeth y DU, hyd yma, wedi egluro’n ddigonol sut y bydd yn diogelu hawliau gwladolion yr UE yn y DU na sut y bydd yn datrys y problemau cymhleth yn ymwneud â’r ffin rhwng Gogledd Iwerddon ac Iwerddon. Mynegodd drachefn farn Llywodraeth Cymru y dylai’r DU aros yn rhan o’r undeb tollau a dywedodd nad yw ‘Llywodraeth y DU wedi cyflwyno unrhyw dystiolaeth’ i Lywodraeth Cymru am unrhyw fuddion economaidd i Gymru pe bai’r DU yn gadael yr undeb tollau. Galwodd ar Lywodraeth y DU i anrhydeddu’r ymrwymiadau y mae’r DU wedi’u gwneud fel Aelod-wladwriaeth a mynegodd drachefn ei farn ei bod yn gwbl amhosibl ystyried peidio â dod i gytundeb o ryw fath.

Safbwynt Llywodraeth y DU

Gwnaeth y Prif Weinidog ddatganiad i Dŷ’r Cyffredin  ar ganlyniad cyfarfod y Cyngor Ewropeaidd ar 23 Hydref. Croesawodd y Prif Weinidog benderfyniad y Cyngor i ddechrau trafodaethau paratoadol mewnol ar y berthynas rhyngddynt yn y dyfodol a dywedodd ei bod hi’n hyderus y byddent yn dod i gytundeb cyn i’r DU adael yr UE ar 29 Mawrth 2019. Mewn perthynas â hawliau dinasyddion, roeddent o fewn trwch blewyn i ddod i gytundeb, ym marn y Prif Weinidog, ac roedd cynnydd sylweddol wedi’i wneud o ran Gogledd Iwerddon. Dywedodd eto y bydd Llywodraeth y DU yn ceisio sicrhau cyfnod gweithredu neu drosiannol o oddeutu dwy flynedd rhwng y dyddiad y bydd y DU yn gadael yr UE a dechrau’r berthynas newydd rhyngddynt.

Y camau nesaf

Bydd y Cyngor Ewropeaidd yn cyfarfod eto ar 14-15 Rhagfyr pan fydd yn ailasesu’r cynnydd a wnaed yn ystod cam un o’r trafodaethau ac yn penderfynu a ydynt am ddechrau trafod cytundeb trosiannol ac unrhyw berthynas newydd. Disgwylir rhagor o drafodaethau rhwng y DU a’r UE ar faterion cam un cyn hynny.

Mae Pwyllgor Materion Allanol y Cynulliad yn canolbwyntio ar y gefnogaeth y mae Llywodraeth Cymru yn ei gynnig ar hyn o bryd i sectorau gwahanol yng Nghymru  i’w helpu i baratoi ar gyfer gwahanol y sefyllfaoedd a’r canlyniadau posibl a all godi o’r trafodaethau. Bydd y Cynulliad yn cynnal sesiynau tystiolaeth gydag Ysgrifennydd y Cabinet dros Gyllid a Llywodraeth Leol a Phrif Weinidog Cymru ym mis Tachwedd.


Erthygl gan Nia Moss, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn bwriadu gwella’i wefan, ac mae ganddo ddiddordeb mawr yn eich barn chi. A fyddech cystal â chymryd rhan yn yr  arolwg byr hwn.