Amaethyddiaeth, Coedwigaeth a Bwyd Economi Gwasanaethau Iechyd a Gofal GIG Yr Amgylchedd

Cynllun cymrodoriaethau academaidd

Mae staff y Gwasanaeth Ymchwil yn dibynnu ar arbenigedd a gwybodaeth amrywiaeth eang o randdeiliaid i'w helpu i baratoi papurau amserol, awdurdodol a diduedd i Aelodau'r Cynulliad. Mae'r gwasanaeth wedi bod yn treialu cynllun cymrodoriaeth academaidd newydd dros y deuddeng mis diwethaf. Mae'r cynllun yn cynnwys gwahodd uwch academig (sydd wedi cael doethuriaeth) i ymuno â’r Gwasanaeth Ymchwil am gyfnod i weithio ar brosiect a fydd yn fuddiol i’r academig ac i Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

14 Chwefror 2018

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Mae staff y Gwasanaeth Ymchwil yn dibynnu ar arbenigedd a gwybodaeth amrywiaeth eang o randdeiliaid i’w helpu i baratoi papurau amserol, awdurdodol a diduedd i Aelodau’r Cynulliad.

Mae’r gwasanaeth wedi bod yn treialu cynllun cymrodoriaeth academaidd newydd dros y deuddeng mis diwethaf. Mae’r cynllun yn cynnwys gwahodd uwch academig (sydd wedi cael doethuriaeth) i ymuno â’r Gwasanaeth Ymchwil am gyfnod i weithio ar brosiect a fydd yn fuddiol i’r academig ac i Gynulliad Cenedlaethol Cymru.

Mae’r penderfyniad i fanteisio’n amlach ar arbenigedd academaidd wrth ymgymryd â’r gwaith o graffu ar bolisïau a deddfwriaeth yn y Cynulliad, yn ein helpu i gyflawni rhai o nodau strategol Comisiwn y Cynulliad, sef darparu cymorth seneddol rhagorol ac ymgysylltu â holl bobl Cymru. Mae Strategaeth y Comisiwn ar gyfer 2016-2021 yn cynnwys ymrwymiad penodol i fanteisio ar arbenigedd allanol pan fo angen.

Isod, mae rhagor o wybodaeth am y chwe chymrodoriaeth a sefydlwyd hyd yn hyn:

Paratôdd Dr Alex Plows (Prifysgol Bangor) adroddiad i gyfrannu at y sail dystiolaeth ar gyfer craffu yn y dyfodol ar y modd y mae Llywodraeth Cymru yn datblygu economi’r Gogledd. Casglwyd tystiolaeth am:

  • Y cyfleoedd a’r bygythiadau o ran swyddi a thwf yn y Gogledd;
  • Yr ymyriadau sydd eu hangen i fanteisio i’r eithaf ar y cyfleoedd hyn;
  • Modelau o arfer gorau/cymharol rhyngwladol ym maes datblygiadau rhanbarthol a thrawsffiniol; a
  • Syniadau ar ddulliau / datblygiadau gwahanol a chyflenwol ym maes datblygu’r economi.

Cyhoeddwyd erthygl ar wefan Pigion ym mis Gorffennaf 2017 yn crynhoi casgliadau Dr Plows. Mae ei hadroddiad llawn ar gael yma.

Cyhoeddwyd erthygl am ei phrofiadau o weithio fel rhan o’r gymrodoriaeth ym mis Ionawr 2018.


Mae Dr Catrin Hedd-Jones (Prifysgol Bangor) yn darparu sail dystiolaeth ar gyfer craffu yn y dyfodol ar bolisïau a rhaglenni Llywodraeth Cymru, a gwasanaethau i bobl sy’n byw gyda dementia a’u gofalwyr.

Yn benodol, mae wedi bod yn casglu tystiolaeth am:

  • Dementia a’i effaith ar anghydraddoldebau iechyd; a
  • Y dystiolaeth am ymrwymiadau gwariant effeithiol ac effeithlon, gan nodi enghreifftiau o arfer gorau ym maes gofal dementia ledled Cymru ac yn rhyngwladol yn unol â’r egwyddorion a’r camau a nodir yng Nghynllun Gweithredu Byd-eang Sefydliad Iechyd y Byd ar Ddementia (2017-2025).Bydd papurau ymchwil ar fynediad i wasanaethau dementia i bobl ddwyieithog (Cymraeg a Saesneg) a’r Safbwynt Byd-eang a Chenedlaethol ar Dementia ar gael fis Ionawr 2018.

Mae Dr Gareth Enticott (Prifysgol Caerdydd) yn darparu sail dystiolaeth ar gyfer craffu yn y dyfodol ar raglen ddiwygiedig Llywodraeth Cymru ar gyfer dileu TB mewn gwartheg.

Mae’r prosiect yn adolygu ac yn casglu tystiolaeth am y tair elfen a ganlyn (pecynnau gwaith):

  • Y cyfleoedd i wahanol fodelau llywodraethu gyfrannu at fynd i’r afael â TB mewn gwartheg yng Nghymru;
  • Y gwersi y gellir eu dysgu oddi wrth gynlluniau rhyngwladol llwyddiannus i ddileu TB mewn gwartheg; a
  • Yr heriau sy’n wynebu’r proffesiwn milfeddygol yng ngoleuni penderfyniad y DU i adael yr Undeb Ewropeaidd a’r goblygiadau posibl o ran TB mewn gwartheg yng Nghymru.

Mae’r Athro Nick Perdikis (Prifysgol Aberystwyth) yn paratoi adroddiad sy’n ymchwilio i’r modd y mae penderfyniad y DU i adael yr UE yn debygol o effeithio ar economi Cymru, gan gynnwys yr effaith ar y sectorau allweddol. Bydd hyn yn cynnwys amrywiaeth o senarios posibl ar gyfer gadael yr UE, fel gadael heb gytundeb, masnachu’n ôl telerau’r WTO, parhau’n aelod o’r Ardal Economaidd Ewropeaidd neu Cytundeb Masnach Rydd tebyg i’r cytundeb â Chanada.


Mae’r Athro Ann John (Prifysgol Abertawe) yn paratoi gwybodaeth a phapur ar hunanladdiad a hunan-niweidio i helpu’r Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon i werthuso effeithiolrwydd strategaeth Llywodraeth Cymru, sef “Beth am siarad â mi 2,” yn 2018.


Mae Dr Victoria Jenkins (Prifysgol Abertawe) yn ystyried sut y gall Cymru ddefnyddio’r dull o Reoli Adnoddau Naturiol yn Gynaliadwy (SMNR) i ymchwilio i’r dulliau mwyaf priodol o rannu pwerau rhwng Cymru a’r DU ar ôl gadael yr UE er mwyn cryfhau ecosystemau.

Cyn bo hir, byddwn yn gwerthuso canlyniadau’r cymrodoriaethau a sefydlwyd hyd yn hyn ac yna byddwn yn ystyried cyflwyno cynllun parhaus ffurfiol a fydd yn caniatáu i academyddion wneud cais i ymgymryd â chymrodoriaeth a gweithio gyda’r Cynulliad.


Erthygl gan Graham Winter, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru