Cyfansoddiad Gadael yr Undeb Ewropeaidd

Bil Ymadael â’r UE yn dychwelyd i Dŷ’r Cyffredin

On 15 May the Legislative Consent Memorandum in relation to the European Union (Withdrawal) Bill (the Withdrawal Bill) was debated and approved by the Assembly in Plenary. The Bill passed Third Reading in the House of Lords the following day and will return to the Commons on Tuesday 12 and Wednesday 13 June for consideration of changes made by the Lords.

11 Mehefin 2018

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Ar 15 Mai, cynhaliwyd dadl ar y Memorandwm Cydsyniad Deddfwriaethol ar gyfer Bil yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael) (y Bil Ymadael), ac fe’i cymeradwywyd gan y Cynulliad yn y Cyfarfod Llawn. Y diwrnod canlynol, pasiodd y Bil y Trydydd Darlleniad yn Nhŷ’r Arglwyddi, a chaiff ei ddychwelyd i Dŷ’r Cyffredin ddydd Mawrth 12 Mehefin a dydd Mercher 13 Mehefin i drafod y newidiadau a wnaed gan yr Arglwyddi.

Gwelliannau gan yr Arglwyddi

Gwnaed tua 200 o newidiadau (PDF, 258KB) i’r Bil yn ystod Cyfnod Adrodd a Thrydydd Darlleniad yr Arglwyddi, gan gynnwys 15 newid a wnaed drwy drechu Llywodraeth y DU. Mae rhai o’r prif newidiadau anllywodraethol a wnaeth yr Arglwyddi i’r Bil yn cynnwys gwelliannau i ddarparu ar gyfer:

  • Gweinidogion y DU i wneud datganiad sy’n amlinellu’r camau a gymerwyd yn ystod negodiadau Erthygl 50 i alluogi’r DU i barhau i fod yn rhan o undeb tollau gyda’r UE;
  • cyfraith yr UE a ddargadwyd sy’n ymwneud â chyflogaeth, cydraddoldeb, iechyd a diogelwch, hawliau cwsmeriaid ac amgylcheddol i gael ei diwygio neu ei diddymu gan ddeddfwriaeth sylfaenol yn unig ar ôl Brexit;
  • y rhan fwyaf o hawliau sylfaenol siarter yr UE i barhau’n rhan o’r gyfraith ddomestig ar ôl Brexit;
  • Gweinidogion y DU ond i basio rheoliadau o dan y Bil pan fo’n angenrheidiol yn hytrach na phan fônt yn ei hystyried yn briodol;
  • cymeradwyaeth seneddol i gael mandad ar gyfer cynnal negodiadau ynghylch y berthynas â’r UE yn y dyfodol;
  • rhoi “pleidlais ystyrlon” i Senedd y DU ynghylch canlyniad y Cytundeb Ymadael;
  • parhad Cytundeb Gwener y Groglith ac atal trefniadau ar gyfer ffiniau newydd;
  • parhau’n rhan o’r Ardal Economaidd Ewropeaidd; a
  • pwyllgorau seneddol i sifftio’r rheoliadau a wneir o dan gymalau penodol o’r Bil, ac i’r Gweinidogion gael eu rhwymo gan benderfyniad y pwyllgorau hynny ynghylch p’un a ddylai’r rheoliadau fod yn ddarostyngedig i’r weithdrefn negyddol ynteu’r weithdrefn gadarnhaol.

Yn ogystal â’r pwyntiau uchod, yn ystod Cyfnod Adrodd yr Arglwyddi, gwnaed nifer o welliannau gan Lywodraeth y DU yn ddiwahan oddi wrth gymalau datganoli’r Bil, wedi i Lywodraeth y DU a Llywodraeth Cymru ddod i gytundeb ynghylch y newidiadau i gymal 11 (sef cymal 15 bellach). Mae’r gwelliant i’r cymal yn rhoi rhyddid i’r deddfwrfeydd datganoledig ddeddfu ar unrhyw feysydd o fewn eu pwerau, yn hytrach na gosod cyfyngiad cyffredinol ar gymhwysedd deddfwriaethol fel y darparwyd ar ei gyfer yn y Bil yn flaenorol. Fodd bynnag, mae’r gwelliant hwn yn rhoi pwerau i Weinidogion y DU wneud rheoliadau yn gosod cyfyngiadau ar feysydd datganoledig tra bo fframweithiau cyffredin y DU yn cael eu datblygu. I gael rhagor o wybodaeth am y gwelliannau y cytunwyd arnynt, gweler ein herthygl flaenorol.

Dychwelyd i Dŷ’r Cyffredin

O ran y newidiadau a wnaed i’r Bil o ganlyniad i drechu Llywodraeth y DU, mae’r gwelliannau (PDF, 186KB) a gyflwynwyd cyn y ddadl yr wythnos hon yn awgrymu mai bwriad Llywodraeth y DU ar hyn o bryd yw derbyn un gwelliant, addasu un, disodli tri a gwrthod naw. Mae’r gwelliannau a gaiff eu gwrthod yn cynnwys y rhai sydd wedi’u rhestru uchod ac eithrio’r gwelliant “pleidlais ystyrlon” y mae’r Llywodraeth yn bwriadu ei ddisodli, a’r gwelliant y mae’n bwriadu ei dderbyn ar ôl ei addasu, sef gwneud darpariaeth ar gyfer parhad y cydweithio rhwng y Gogledd a’r De drwy atal trefniadau newydd ar gyfer ffiniau Gogledd Iwerddon.

O ran y gwelliant “pledlais ystyrlon”, mae’r gwelliannau a gyflwynwyd yn awgrymu bod Llywodraeth y DU yn bwriadu disodli’r pŵer a roddwyd i Senedd y DU i gyflwyno cyfarwyddyd ag iddo rwymediaeth cyfreithiol ynghylch negodiadau Erthygl 50 os byddai Tŷ’r Cyffredin yn penderfynu peidio â chymeradwyo’r cytundeb ymadael a chan osod dyletswydd ar Weinidogion y DU i nodi sut y mae’r Llywodraeth yn bwriadu bwrw ymlaen â’r negodiadau.

Yn ogystal â newidiadau’r Llywodraeth i welliannau’r Arglwyddi, mae Plaid Cymru a’r SNP wedi cyflwyno gwelliannau datganoli yn cynnig newid cymal 15 (sef cymal 11 yn flaenorol), fel y diwygiwyd gan yr Arglwyddi, drwy ddileu’r pŵer i osod cyfyngiadau ar gymhwysedd deddfwriaethol y deddfwrfeydd datganoledig. Mae’r gwelliant hwn yr un fath yn union â’r gwelliant a ddrafftiwyd gan Lywodraeth Cymru a Llywodraeth yr Alban yn ystod cyfnod trafod Pwyllgor Tŷ’r Cyffredin ar y Bil.

Yn y cyfnod hwn yn y broses ddeddfwriaethol, ni fydd Tŷ’r Cyffredin yn trafod y Bil cyfan, dim ond y newidiadau a wnaed gan yr Arglwyddi. Bydd y Bil wedyn yn cael ei ddychwelyd i Dŷ’r Arglwyddi er mwyn i’r Arglwyddi drafod y newidiadau a wnaed gan Dŷ’r Cyffredin i’w gwelliannau. Bydd rhaid i ddau Dŷ Senedd y DU gytuno ar destun terfynol y Bil cyn iddo allu cael Cydsyniad Brenhinol. Gelwir y broses hon yn “ping pong”.

Datblygiadau yn y Cynulliad

O ddiddordeb penodol i’r Cynulliad fydd tynged gwelliant Arglwydd Llys-faen, sy’n rhwymo Gweinidogion y DU gan benderfyniad y pwyllgor sifftio seneddol. Cafodd argymhelliad tebyg iawn ei gymeradwyo’n unfrydol gan y Cynulliad ar 7 Mawrth yn dilyn adroddiad y Pwyllgor Materion Cyfansoddiadol a Deddfwriaethol, sef ‘Craffu ar reoliadau a wnaed o dan Fil yr Undeb Ewropeaidd (Ymadael)’ (PDF, 660KB). Fodd bynnag, nid yw’r Bil fel y mae wedi’i ddiwygio ar hyn o bryd yn cymhwyso’r newid hwn i weithdrefnau’r pwyllgor sifftio yn y Cynulliad. Mae’r gwelliannau a gyflwynwyd yn awgrymu bod Llywodraeth y DU yn bwriadu gwrthod y newid hwn. Yn dilyn methiant gwreiddiol llywodraethau’r DU i ddod i gytundeb ar y Bil Ymadael, pasiodd Llywodraeth Cymru y Bil Cyfraith sy’n Deillio o’r Undeb Ewropeaidd (Cymru) a gyfeiriwyd yn ddiweddarach at y Goruchaf Lys (rhagor o fanylion yma).   Ar ôl dod i gytundeb ar y Bil, ac wedi i’r Memorandwm Cydsyniad Deddfwriaethol gael ei gymeradwyo gan y Cynulliad, fe wnaeth Ysgrifennydd Gwladol Cymru ysgrifennu at y Llywydd yn cadarnhau bod y broses gyfeirio wedi’i thynnu’n ôl ac nad oedd yn bwriadu defnyddio ei bŵer i atal y Bil rhag cael ei gyflwyno i dderbyn Cydsyniad Brenhinol. O ganlyniad, rhoddwyd Cydsyniad Brenhinol i’r Bil ar 6 Mehefin a bydd Gweinidogion Cymru bellach yn gallu diddymu’r Ddeddf.


Erthygl gan Manon George, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Llun: o Wikimedia Commons. Dan drwydded Creative Commons.