Cymunedau Gwasanaethau Iechyd a Gofal GIG

Rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru: sut mae’n gweithio

Mae Aelodau o’r Senedd yn delio ag ymholiadau gan eu hetholwyr ynghylch gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru. Bwriad yr erthygl hon yw helpu Aelodau a'u staff i gyfeirio etholwyr at wybodaeth a gyhoeddir gan Lywodraeth Cymru am sut mae Profi, Olrhain, Diogelu yn gweithio yng Nghymru. Mae'n cynnwys gwybodaeth am yr hyn sy'n digwydd os byddwch yn cael canlyniad positif am y coronafeirws, neu wedi bod mewn cysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif.

Amcangyfrif o amser darllen: 5 Munud

12 Hydref 2020

Read this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Mae Aelodau o’r Senedd yn delio ag ymholiadau gan eu hetholwyr ynghylch gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru.

Bwriad yr erthygl hon yw helpu Aelodau a’u staff i gyfeirio etholwyr at wybodaeth a gyhoeddir gan Lywodraeth Cymru am sut mae Profi, Olrhain, Diogelu yn gweithio yng Nghymru. Mae’n cynnwys gwybodaeth am yr hyn sy’n digwydd os byddwch yn cael canlyniad positif am y coronafeirws, neu wedi bod mewn cysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif. 

Ynglŷn â Phrofi, Olrhain, Diogelu

Mae Profi, Olrhain, Diogelu yn rhan hanfodol o strategaeth Llywodraeth Cymru i reoli lledaeniad y coronafeirws, a chafodd ei lansio ledled Cymru ar 1 Mehefin 2020.

Mae profi ac olrhain cysylltiadau yn rhan hanfodol o ddull Llywodraeth Cymru o ddiogelu yn erbyn trosglwyddiad y feirws, a bydd angen ei gynnal ar lefel sylweddol, o bosibl am y flwyddyn nesaf neu hyd nes y bydd brechlyn ar gael.

Mae strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu Llywodraeth Cymru yn nodi ei dull o wneud yr hyn a ganlyn:

  • profi pobl sydd â symptomau yn y gymuned;
  • olrhain y rheini y maent wedi dod i gysylltiad agos â nhw; a
  • diogelu pobl eraill drwy hunanynysu.

Mae ffeithlun Llywodraeth Cymru ar gyfer Profi, Olrhain, Diogelu yn nodi’r hyn y mae angen i chi ei wybod.

Profion

Ers 18 Mai 2020, gall unrhyw un yng Nghymru sydd â symptomau’r coronafeirws gael prawf.

Mae strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu Llywodraeth Cymru yn dibynnu ar y cyhoedd yn adnabod symptomau’r coronafeirws ac yn gofyn am brawf. Felly, rhaid i brofion fod ar gael yn gyflym ac yn hawdd, er mwyn gallu olrhain cysylltiadau yn effeithiol i reoli trosglwyddiad y clefyd.

Cynghorir pobl i gael prawf coronafeirws os byddant yn datblygu’r symptomau, sef peswch newydd parhaus, tymheredd uchel, neu mae pethau’n blasu neu’n arogli’n wahanol i’r arfer. Rhaid i’r person sy’n dangos symptomau a phawb sy’n byw gydag ef neu hi hunanynysu wrth aros am ganlyniad y prawf.

Gall unrhyw un sy’n profi symptomau’r coronafeirws wneud cais am brawf ar-lein neu trwy ffonio’r gwasanaeth ffôn 119 cenedlaethol.

Mae angen i unrhyw un sy’n cael canlyniad positif am y coronafeirws, a’u cysylltiadau agos, hunanynysu i atal y coronafeirws rhag lledaenu ac i ynysu heintiau newydd. Bydd hyn yn torri’r gadwyn drosglwyddo. Mae canllawiau hunanynysu Llywodraeth Cymru yn nodi, hyd yn oed os yw’r symptomau’n ysgafn, rhaid i bobl sy’n cael canlyniad positif beidio â gadael eu cartref:

  • rhaid i’r rheini sy’n cael canlyniad positif am y coronafeirws hunanynysu am 10 diwrnod o’r adeg y dechreuodd eu symptomau; a
  • rhaid i aelodau eraill o’r aelwyd, gan gynnwys pobl nad oes ganddynt unrhyw symptomau, aros gartref a pheidio â gadael y tŷ am 14 diwrnod.

Mae strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu Llywodraeth Cymru yn cydnabod yr hyn a ganlyn;

Y cyhoedd fydd ein partneriaid pwysicaf. Dim ond trwy eu parodrwydd nhw i adrodd am eu symptomau, adnabod eu cysylltiadau a dilyn y cyngor ar hunanynysu, y byddwn yn gallu nodi achosion a chlystyrau newydd o goronafeirws ac atal cynnydd newydd mewn achosion rhag brigo.

Olrhain cysylltiadau

Olrhain cysylltiadau os ydych chi wedi cael canlyniad prawf positif am y coronafeirws

Bydd swyddogion olrhain cysylltiadau yn cysylltu ag unrhyw un sy’n cael canlyniad prawf positif am y coronafeirws a gofynnir iddynt ddarparu manylion am ble maen nhw wedi bod yn ddiweddar, a phawb sydd wedi dod i gysylltiad agos â hwy. Bydd gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru yn cysylltu â hwy dros y ffôn yn y lle cyntaf. Dim ond o’r rhif hwn y bydd galwadau’n dod: 02921 961133.

Ar gyfer plant dan 16 oed sy’n cael canlyniad positif, gall y swyddog olrhain cysylltiadau siarad naill ai ag oedolyn ar ran y plentyn, neu â’r plentyn, os yw ei riant neu warcheidwad yn rhoi caniatâd.

Bydd y swyddog olrhain cysylltiadau yn gofyn am wybodaeth am gysylltiadau agos diweddar hyd at 2 ddiwrnod cyn y dechreuodd y person a gafodd ganlyniad positif ddangos symptomau.

I gael rhagor o wybodaeth, ewch i olrhain cysylltiadau os ydych wedi cael prawf positif am y coronafeirws.

Olrhain cysylltiadau os oes cadarnhad eich bod wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd â’r coronafeirws

Bydd swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â’r rheini sydd wedi’u cadarnhau fel rhywun sydd wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif ar gyfer y coronafeirws. 

Bydd y swyddog olrhain cysylltiadau yn eu cynghori i hunanynysu am 14 diwrnod o’u cysylltiad diwethaf â’r person a gafodd ganlyniad positif. Mae hyn er mwyn sicrhau nad ydynt yn lledaenu’r feirws, a gofynnir iddynt wneud hyn hyd yn oed os nad oes ganddyn nhw unrhyw symptomau. Gallai rhywun sydd wedi’i heintio fod yn heintus i bobl eraill a throsglwyddo’r feirws ar unrhyw adeg hyd at 14 diwrnod.

Bydd swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â’r rheini y cadarnhawyd eu bod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd â’r coronafeirws. Ystyr ‘cysylltiad’ yw:

  • rhywun o fewn 1 metr iddynt lle cafwyd sgwrs wyneb-yn-wyneb â nhw, cysylltiad corfforol croen-i-groen, neu wedi peswch drostynt, neu wedi bod mewn math arall o gysylltiad o fewn 1 metr am funud neu ragor;
  • rhywun o fewn 2 fetr ohonynt am fwy na 15 munud; neu
  • rhywun maen nhw wedi teithio mewn cerbyd gyda nhw neu wedi eistedd yn agos atynt ar drafnidiaeth gyhoeddus.

Yna bydd ail swyddog olrhain cysylltiadau yn cysylltu â’r bobl ar y rhestr. Bydd y swyddog olrhain cysylltiadau yn rhoi gwybod iddynt mewn ffordd sensitif eu bod wedi dod i gysylltiad â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif am goronafeirws.

Gofynnir i’r cysylltiadau a gadarnhawyd fonitro eu symptomau a chael prawf cyn gynted â phosibl os byddant yn datblygu symptomau. Dim ond os ydyn nhw’n arddangos symptomau y bydd y swyddog olrhain cysylltiadau yn cynghori pobl i gael prawf. Y rheswm am hyn yw y gall profi tra’ch bod yn asymptomatig gynhyrchu canlyniadau negatif ffug ac felly nid yw’n cael ei argymell.

I’r rhai sydd wedi cael eu cynghori i hunanynysu gan eu bod wedi dod i gysylltiad agos â rhywun sydd wedi cael canlyniad positif am y coronafeirws, nid yw’n ofynnol i aelodau o’u teulu hunanynysu. Fodd bynnag, dylent ddilyn y canllawiau cadw pellter cymdeithasol cyffredinol ac osgoi dod i gysylltiad â’r unigolyn sy’n ynysu gartref.

Yn dilyn y cysylltiad cychwynnol â gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru, bydd cysylltiad a gadarnhawyd yn cael gwiriadau dyddiol gan swyddog olrhain cysylltiadau. Nid bwriad y gwiriadau dyddiol yw cadw gwyliadwraeth na gorfodi, ond yn hytrach gofalu am iechyd yr unigolyn a rhoi cymorth. Mae’r gwiriadau dyddiol yn cynnwys cyngor ar symptomau’r coronafeirws a sut i gael prawf os oes angen.

Gellir defnyddio gwasanaeth negeseuon testun ar gyfer y gwiriad dyddiol. Bydd y gwiriadau dyddiol yn para am 14 diwrnod.

Bydd y negeseuon testun dyddiol yn cael eu hanfon o 07775 106684 gan gynnwys y teitl NHSWALESTTP (Saesneg) neu GIGCYMRUPOD (Cymraeg). Byddwch yn cael galwad ddyddiol gan swyddog olrhain cysylltiadau o’r rhif hwn: 02921 961133.

I gael rhagor o wybodaeth, ewch i Olrhain cysylltiadau: eich cwestiynau

Cymorth gyda hunanynysu

Mae gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru yno i gefnogi’r rhai sydd wedi cael canlyniad positif ar gyfer y coronafeirws, a’u cysylltiadau agos, trwy’r broses. Mae hyn yn arbennig o wir os ydynt yn agored i niwed neu os oes ganddynt bryderon ynghylch hunanynysu. Mae strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu Llywodraeth Cymru yn nodi;

Bydd y rhan fwyaf o bobl yn gallu hunanynysu heb gymorth ychwanegol neu gyda chymorth teulu a ffrindiau. Ond bydd angen i rai pobl gael cymorth gyda’u siopa, mynediad i fwyd ar frys, casglu meddyginiaeth a mathau eraill o gymorth a chyngor. Mae gwasanaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru yno i’ch helpu chi drwy’r broses hunanynysu, yn enwedig os ydych chi’n agored i niwed neu os oes gennych chi unrhyw bryderon. Bydd y swyddog olrhain cysylltiadau’n gofyn ichi a ydych chi angen unrhyw gymorth yn ystod eich cyfnod hunanynysu a bydd yn eich cyfeirio at eich awdurdod lleol a fydd yn cydlynu’r cymorth yr ydych ei angen, gan ddefnyddio’r gwasanaethau y maent eisoes wedi bod yn eu darparu i bobl agored i niwed sy’n gwarchod eu hunain, neu ddim yn gwarchod eu hunain yn ystod y cyfyngiadau symud.

I gael rhagor o wybodaeth, ewch i Profi, Olrhain, Diogelu: eich cwestiynau.

Ap COVID-19 y GIG

Mae ap COVID-19 y GIG hefyd yn rhan ganolog o strategaeth Profi, Olrhain, Diogelu GIG Cymru. Gellir defnyddio’r ap i weld y lefel risg bresennol mewn ardaloedd cod post penodol. I gael rhagor o wybodaeth, ewch i ap COVID-19 y GIG.


Erthygl gan Sarah Hatherley, Ymchwil y Senedd, Senedd Cymru

Show Buttons
Hide Buttons
%d bloggers like this: