Map rhyngweithiol o gyfyngiadau lleol y coronafeirws

Ers mis Medi, mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi cyfyngiadau ar waith mewn nifer o ardaloedd lleol i reoli lledaeniad y coronafeirws, yn ogystal â chyflwyno rhai mesurau ychwanegol ledled Cymru.

Amcangyfrif o amser darllen: 4 Munud

19 Hydref 2020

Read this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Ers mis Medi, mae Llywodraeth Cymru wedi rhoi cyfyngiadau ar waith mewn nifer o ardaloedd lleol i reoli lledaeniad y coronafeirws, yn ogystal â chyflwyno rhai mesurau ychwanegol ledled Cymru.

Dydd Llun, 19 Hydref cyhoeddodd Llywodraeth Cymru y bydd ‘cyfnod atal byr’ yn cael ei gyflwyno am 6pm ddydd Gwener, 23 Hydref 2020. Bydd cyfyngiadau’r cyfnod atal byr yn disodli’r cyfyngiadau lleol a amlinellir yn yr erthygl hon.

Mae’r map rhyngweithiol isod yn dangos yr ardaloedd lle mae cyfyngiadau lleol ar waith oherwydd y coronafeirws. Gallwch hofran dros ardal i weld pryd y cafodd y mesurau eu cyflwyno a gallwch chwyddo maint y map i weld ble yn union y mae’r ffiniau.

Cyfyngiadau lleol

Mae cyfyngiadau lleol y coronafeirws wedi’u seilio ar Reoliadau Diogelu Iechyd (Cyfyngiadau Coronafeirws) (Rhif 2) (Cymru) 2020, fel y’u diwygiwyd (“y rheoliadau”). Mae’r mesurau isod ar waith ym mhob ardal lle ceir cyfyngiadau lleol:

  • Ni chaiff pobl adael yr ardal leol na mynd i mewn iddi heb fod ganddynt esgus rhesymol (er enghraifft, ar gyfer gwaith neu addysg);
  • Dim ond yn yr awyr agored y caiff pobl gwrdd â phobl eraill ar wahân i oedolion yn byw ar eu pennau eu hunain, gan gynnwys rhieni sengl, sy’n cael ffurfio aelwyd estynedig dros dro gydag aelwyd arall yn eu hardal leol; a
  • Rhaid i bobl weithio gartref os yw’n bosibl iddynt wneud hynny.

Mae’r rheoliadau yn ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru adolygu a oes angen y mesurau lleol hyn. Pan roddir ardal o dan gyfyngiadau lleol yn gyntaf, cynhelir adolygiad bythefnos ar ôl iddynt gael eu cyflwyno a phob wythnos ar ôl hynny.

Mae Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi cwestiynau cyffredin ar gyfer pob un o’r ardaloedd lleol lle y mae’r cyfyngiadau hyn ar waith.

Cyfyngiadau ledled Cymru

Cyflwynodd Llywodraeth Cymru gyfyngiadau pellach ledled Cymru o 24 Medi ymlaen:

  • Mae’n rhaid i fusnesau lletygarwch (tafarndai, caffis, bwytai a chasinos) gau am 22:00 a dim ond gwasanaeth bwrdd y caniateir iddynt ei ddarparu; a
  • Mae’n rhaid i safleoedd trwyddedig, gan gynnwys archfarchnadoedd, roi’r gorau i werthu alcohol am 22:00.

Caiff pawb ledled Cymru gwrdd â hyd at 30 o bobl eraill yn yr awyr agored ond dylid cadw pellter cymdeithasol.

Mae’n  ofyniad cyfreithiol i wisgo gorchudd wyneb ar drafnidiaeth gyhoeddus ac mewn rhai mannau cyhoeddus dan do. Mae rhai eithriadau i’r rheolau hyn gan gynnwys ar gyfer plant dan 11 oed neu os oes gan berson salwch corfforol neu feddyliol.

Ardaloedd lle nad oes cyfyngiadau lleol ar waith

Mae’r cyfarwyddiadau isod yn berthnasol i bawb ledled Cymru, ar wahân i’r rhai sy’n byw mewn ardaloedd sydd o dan gyfyngiadau lleol.

Yn ôl y rheoliadau: “ni chaiff unrhyw berson, heb esgus rhesymol, ymgynnull mewn mangre o dan do gydag unrhyw berson arall oni bai am (i) aelodau o’i aelwyd, (ii) gofalwr iddo, neu (iii) person y mae’n darparu gofal iddo”. Mae esgus rhesymol yn cynnwys ar gyfer gwaith neu i gael mynediad i ofal plant neu addysg.

Mae’r rheoliadau’n darparu ar gyfer creu aelwyd estynedig lle y caiff hyd at bedwar aelwyd ymuno â’i gilydd. Mae Llywodraeth Cymru yn dweud y caiff aelwydydd estynedig gynnwys aelwydydd y tu allan i Gymru. Fodd bynnag, dim ond chwe pherson a gaiff gwrdd o dan do mewn aelwyd estynedig (ond nid yw hynny’n cynnwys plant o dan 11 oed).

Mae’r rheoliadau’n ei gwneud yn ofynnol i Weinidogion Cymru adolygu’r mesurau ar gyfer Cymru gyfan bob tair wythnos.

Cynllun rheoli’r coronafeirws

Ym mis Awst, cyhoeddodd Llywodraeth Cymru ei chynllun ar gyfer rheoli’r coronafeirws sydd â’r nod o ddarparu “ymateb cyflym a lleol” i achosion newydd “fydd yn ein rhoi yn y sefyllfa orau i osgoi ailgyflwyno cyfyngiadau cenedlaethol”. 

Mae’r ddogfen yn tynnu sylw at y dangosyddion isod sy’n rhoi syniad i Lywodraeth Cymru o’r sefyllfa ledled Cymru o ran y coronafeirws:

  • Achosion newydd sydd wedi’u cadarnhau;
  • Cyfartaledd treigl saith diwrnod o achosion wedi’u cadarnhau fesul 100,000 o’r boblogaeth a’r gyfradd newid;
  • Cyfartaledd treigl saith diwrnod ar gyfer canran y profion positif a’r gyfradd brofi fesul 100,000 o’r boblogaeth;
  • Niferoedd a lleoliadau achosion a thueddiadau mewn ardaloedd neu leoliadau; a
  • Derbyniadau i’r ysbyty, derbyniadau i unedau gofal dwys, marwolaethau a’r rhif R..

Ym mis Medi, disgrifiodd Cell Cyngor Technegol Llywodraeth Cymru yn fras yr hyn a fyddai’n sbarduno unrhyw benderfyniad ynghylch a ddylid cyflwyno cyfyngiadau lleol:

  • Byddai rhwng 15 ac 20 o achosion fesul 100,000 o’r boblogaeth yn arwain at roi’r ardal leol ar restr wylio;
  • byddai 25 o achosion fesul 100,000 o’r boblogaeth yn arwain at ystyried a oes angen cyfyngiadau; a
  • byddai 50 o achosion fesul 100,000 o’r boblogaeth yn golygu bod achos cryf dros gyflwyno cyfyngiadau ar unwaith.

Mae’r cynllun yn nodi “hierarchaeth uwchgyfeirio” a amlinellir yn fyr isod:

  • Gall timau Profi, Olrhain, Diogelu ar lefel leol a rhanbarthol nodi achosion cymhleth neu glystyrau o achosion newydd a fydd yn cael eu cyfeirio i dimau lleol ymchwilio iddynt. Bydd Gweinidogion Cymru yn cael gwybod amdanynt hefyd, ynghyd â’r camau lliniaru sy’n cael eu cymryd;
  • Os bydd pryder ynghylch trosglwyddo’r feirws o glwstwr neu achos cymhleth, gellir sefydlu Tîm Rheoli Achos. Cymerir camau i atal trosglwyddo yn y dyfodol, ond os bydd pryderon o hyd nad yw’r camau yn gwbl effeithiol, gellir datgan brigiad a chaiff Tîm Rheoli Brigiad ei sefydlu;  
  • Os na chredir bod y camau i reoli’r achosion a’r brigiad yn ddigonol, gall Gweinidogion Cymru gyflwyno mesurau lleol neu ranbarthol; ac
  • Os na fydd mesurau lleol neu ranbarthol yn effeithiol wrth reoli’r feirws, gellir cyflwyno mesurau Cymru Gyfan.

Rhagor o wybodaeth

Mae rhagor o wybodaeth ar gael ar y tudalennau ynghylch y coronafeirws ar wefan Llywodraeth Cymru.

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cyhoeddi nifer yr achosion newydd bob dydd ac yn diweddaru’r dangosfwrdd sy’n rhoi dadansoddiad o’r achosion ym mhob ardal awdurdod lleol ac achosion fesul 100,000 o’r boblogaeth. Mae crynodeb o ddata Iechyd Cyhoeddus Cymru ar gael yn ein cofnod blog: ‘Coronafeirws: Ystadegau’.


Erthygl gan Lucy Morgan, Joe Wilkes a Helen Jones, Ymchwil y Senedd, Senedd Cymru

Show Buttons
Hide Buttons