Hawliau pobl anabl: sut mae canfyddiadau un o bwyllgorau’r Cenhedloedd Unedig yn berthnasol i Gymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Ym mis Awst, bu un o bwyllgorau’r Cenhedloedd Unedig yn archwilio’r DU mewn perthynas â’r modd y mae’n gweithredu Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau Pobl ag Anableddau. Disgrifiodd aelod o’r Pwyllgor a rappoteur y DU Stig Langvad archwiliad y DU fel ‘yr ymarfer mwyaf heriol yn hanes y Pwyllgor‘, a chafodd ei alw gan Gomisiwn y DU ar Gydraddoldeb a Hawliau Dynol yn “asesiad damniol gan arbenigwyr y Cenhedloedd Unedig o fethiant i ddiogelu hawliau pobl anabl ar draws sawl agwedd ar fywyd yn y DU”.

Parhau i Ddarllen

‘Roeddwn i’n arfer bod yn rhywun’ – y Cynulliad i drafod adroddiad pwyllgor ar ffoaduriaid a cheiswyr lloches yng Nghymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Ddydd Mercher 21 Mehefin, bydd y Cynulliad yn trafod adroddiad y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau ar ffoaduriaid a cheiswyr lloches yng Nghymru, ac ymateb Llywodraeth Cymru i’w argymhellion.

Parhau i Ddarllen

Y bwlch o ran rhywedd: lansio dangosyddion cydraddoldeb o ran rhywedd yng Nghymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Cynhelir dadl flynyddol y Cynulliad ar Ddiwrnod Rhyngwladol y Menywod ar 7 Mawrth 2017.

Yn ddiweddar, ragdybiodd Fforwm Economaidd y Byd na fyddai’r bwlch o ran rhywedd ledled y byd yn cau am 170 mlynedd arall os parheir ar y gyfradd bresennol. Daeth y DU yn ugeinfed allan o 144 gwlad o fesur cydraddoldeb o ran rhywedd, a hynny ar sail amrywiaeth o ddangosyddion. Roedd yr Almaen, Norwy, Ffrainc, Iwerddon a Rwanda oll mewn safle uwch na’r DU.

Parhau i Ddarllen

A yw Deddf Trais yn erbyn Menywod (Cymru) 2015 yn gweithio?

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Ar 15 Chwefror, bydd y Cynulliad yn cynnal dadl ar adroddiad y Pwyllgor Cydraddoldeb, Llywodraeth Leol a Chymunedau ar ei waith craffu ar ôl deddfu ar Ddeddf Trais yn erbyn Menywod, Cam-drin Domestig a Thrais Rhywiol (Cymru) 2015.

Parhau i Ddarllen

Cyflwr hawliau dynol a chydraddoldeb

Ddydd Mawrth 31 Ionawr 2017, bydd Aelodau Cynulliad yn trafod yr Adroddiad Blynyddol am Gydraddoldeb 2015-16. Mae’r erthygl isod (6 Mehefin 2016) sy’n rhoi trosolwg o gyflwr hawliau dynol a chydraddoldeb yng Nghymru, yn cael ei hail-gyhoeddi cyn fod hyn yn digwydd.

06 Mehefin 2016

Erthygl gan Hannah Johnson Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

carer

A yw Cymru yn wlad deg? Beth yw’r materion pwysig o ran hawliau dynol a chydraddoldeb y dylid mynd i’r afael â hwy yn y Pumed Cynulliad?

Mae’n demtasiwn meddwl nad yw hawliau dynol yn fater o bwys mewn gwlad ddatblygedig fel Cymru. Ond mae cysylltiad hanfodol rhwng yr hawliau cyffredinol hyn a’r cyfleoedd bywyd sydd ar gael i bawb, waeth ble y cawsom ein geni.

Mae modd dadlau bod angen rhoi sylw i anghydraddoldebau sylweddol, a hynny mewn cyfnod o gyni ariannol sy’n dal i effeithio ar wasanaethau cyhoeddus. Bydd y Pumed Cynulliad felly yn ganolog wrth benderfynu a ddaw Cymru yn wlad decach neu’n fwy annheg.

Anghydraddoldeb yng Nghymru

Mewn sawl ffordd, mae Cymru yn dal i fod yn wlad annheg. Mae anghysondebau sylweddol o ran lefelau addysg, iechyd, cyflogaeth ac incwm a allai ddylanwadu ar bolisi a’r broses ddeddfu dros y pum mlynedd nesaf:

  • mae pobl ifanc 16-24 oed bedair gwaith yn fwy tebygol o fod yn ddi-waith na phobl 35-54 oed;
  • mae rhai pobl yn llawer mwy tebygol o gael cyflog sy’n llai na’r cyfartaledd. Mae’r rhain yn cynnwys: pobl ifanc (sy’n ennill £6.50 yr awr o gymharu â’r cyfartaledd o £11.20 ymhlith pobl 35-44 oed), lleiafrifoedd ethnig (sy’n ennill 50 ceiniog yn llai yr awr ar gyfartaledd na phobl wyn), a menywod (sy’n ennill £16,412 y flwyddyn ar gyfartaledd tra bo dynion yn ennill £22,921 ar gyfartaledd);
  • mae lefelau cyrhaeddiad addysgol rhai plant yn llawer mwy tebygol o fod yn is na’r cyfartaledd. Dim ond 13% o blant Sipsiwn/Roma, a 17% o blant sy’n derbyn gofal a phlant sydd ag anghenion addysgol arbennig fel ei gilydd sy’n cael pump gradd A*-C neu fwy yn eu harholiadau TGAU;
  • llai na hanner y bobl anabl sy’n cael eu cyflogi;
  • mae ychydig dros dri chwarter y troseddau casineb y rhoddir gwybod amdanynt i’r heddlu yn cael eu hysgogi gan hil, a phobl dduon sydd fwyaf tebygol o ddioddef y fath droseddau;
  • mae tua 38% o aelwydydd lleiafrifoedd ethnig a 31% o blant yn byw mewn tlodi; ac
  • mae diffyg amrywiaeth o hyd mewn swyddi uchel, o wleidyddiaeth i’r sector preifat. Mewn rhai ardaloedd, mae’r gynrychiolaeth yn gwaethygu, gydag hyd yn oed llai o amrywiaeth yn y broses o wneud penderfyniadau nag oedd ddegawd yn ôl.

Creu agenda arbennig ar gyfer hawliau dynol yng Nghymru

Bydd y Pumed Cynulliad yn allweddol wrth benderfynu sut i flaenoriaethu a rhoi sylw i hawliau dynol yng Nghymru. Bydd y penderfyniadau a wneir gan Lywodraeth newydd Cymru yn cael effaith ar urddas, parch, tegwch a diogelwch y boblogaeth, a’r ffordd y caiff pobl eu hamddiffyn.

O dan y gyfraith ddatganoli, mae’n rhaid i Gymru lynu wrth gytuniadau rhyngwladol, gan gynnwys y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol. Yn y gorffennol, mae Llywodraethau Cymru wedi mabwysiadu dull gwahanol i Lywodraeth y DU o roi sylw i hawliau dynol. A fydd hyn yn parhau yn y dyfodol?

Er enghraifft, mae Mesur Hawliau Plant a Phobl Ifanc (Cymru) 2011 yn rhoi dyletswydd ar Lywodraeth Cymru i ystyried Confensiwn y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn (UNCRC) (neu i roi sylw dyledus iddo). Yn yr un modd, mae Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014yn rhoi dyletswydd ar gyrff cyhoeddus i ystyried yr UNCRC ynghyd â’r Confensiwn ac Egwyddorion y Cenhedloedd Unedig ar Bobl Hŷn. Nid oes unrhyw ddarpariaethau penodol cyfatebol yn ei gwneud yn ofynnol i awdurdodau cyhoeddus roi ‘sylw dyledus’ i’r UNCRC yng nghyfraith gwledydd eraill y DU.

Mae arbenigwyr o Gymru yn cytuno y dylid ystyried hawliau dynol yn arf i wella bywydau pobl, yn hytrach nag yn ffordd o unioni’r drefn ar ôl i rywbeth ddigwydd. Mae rhai o’r farn bod y ddyletswydd i roi ‘sylw dyledus’ yn ffordd ystyrlon o wella polisïau ac arferion. Ym marn eraill, dim ond proses o ategu hawliau dynol ydyw, neu ymarfer i ‘dicio blychau’.

Bydd yn ddiddorol gweld a fydd y gofyniad i roi ‘sylw dyledus’ i gytuniadau hawliau dynol rhyngwladol yn cael ei adlewyrchu yng nghyfreithiau a pholisïau Cymru yn y dyfodol.

Materion hawliau dynol a chydraddoldeb yn y Pumed Cynulliad

Mae’r materion cydraddoldeb a hawliau dynol eraill sy’n debygol o godi yn y Pumed Cynulliad yn cynnwys:

  • cydraddoldeb rhyw: gan gynnwys cynrychiolaeth, bylchau mewn cyflog, cyfranogiad economaidd a thrais yn erbyn menywod;
  • tlodi: gyda lefel uchel o dlodi yng Nghymru, a rhai grwpiau o bobl yn llawer mwy tebygol o fod yn dlawd, mae incwm isel a’r anfanteision gydol oes a ddaw yn ei sgil yn prysur ddod yn fater hawliau dynol;
  • cosbi corfforol (smacio): bydd Pwyllgor y Cenhedloedd Unedig ar Hawliau’r Plentyn yn gwneud argymhellion yn fuan yn dilyn ei archwiliad o gynnydd ym maes hawliau plant yng Nghymru. Mae smacio yn thema sy’n codi droeon yn ei adroddiadau blaenorol, ac mae’r ddadl bron yn sicr o godi eto;
  • troseddau casineb: yn enwedig y cynnydd o ran troseddau Islamoffobaidd a gwrth-Semitaidd; ac
  • amddiffyn pobl sydd mewn perygl o gael eu cam-drin: gan gynnwys ceiswyr lloches, ffoaduriaid, pobl hŷn mewn gofal, pobl anabl a phlant sy’n derbyn gofal.

Mae hawliau dynol yn rhan allweddol o’r setliad datganoli ac o gyfansoddiad y DU. Mae Llywodraeth y DU wedi addo cyflwyno Bil iawnderau yn lle Deddf Hawliau Dynol 1998 a chyfyngu ar rôl Llys Hawliau Dynol Ewrop. Mae’r cynlluniau hyn wedi bod yn ddadleuol a chafwyd cryn oedi eisoes. Er nad oes unrhyw gynlluniau i’r DU adael y Confensiwn Ewropeaidd ar Hawliau Dynol, byddai Bil iawnderau yn arwain at oblygiadau enfawr i Gymru.

Os cyflwynir deddfwriaeth newydd o’r fath, a ddaw Cymru yn decach neu’n fwy annheg? Bydd yr ateb i’r cwestiwn hwnnw’n dibynnu ar ymateb Llywodraeth Cymru ac ar sut y bydd y ddeddfwriaeth yn effeithio ar y gwaith a wneir i amddiffyn hawliau dynol.

Ffynonellau allweddol

Gwaith, lles a thlodi

25 Mai 2016

Erthygl gan Hannah JohnsonGareth Thomas, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Daw’r erthygl hon o Materion o Bwys i’r Pumed Cynulliad’, a gyhoeddwyd ar 12 Mai 2016.

Gyda mwy a mwy o bobl mewn tlodi er bod ganddynt waith, a rhagor o ddiwygiadau lles ar y gorwel, beth fydd gan y Pumed Cynulliad i’w gynnig i’r rheini sydd ar incwm isel?

Mae bron chwarter poblogaeth Cymru yn byw o dan y llinell dlodi. Mae hyn yn golygu bod 700,000 o bobl o bob oed, sef 23% o’r wlad, yn byw ar aelwydydd sydd ag incwm wythnosol o £232 neu lai.

Yng Nghymru y mae’r gyfradd uchaf o dlodi yn y DU. Mae’r lefelau wedi bod yn gymharol sefydlog ers deng mlynedd, ond mae’r proffil o ran pwy sy’n byw mewn tlodi wedi newid.

Mae pensiynwyr yn llawer llai tebygol o fod yn dlawd nag oeddent ddeng mlynedd yn ôl, ac mae’r cyfraddau tlodi wedi gostwng o 23% i 14%. Mae lefel tlodi ymhlith plant yr un fath, sef 31%, ac mae hyn yn is na’r ffigur yn 2000, sef 36%.

Fodd bynnag, mae teuluoedd sy’n gweithio a phobl ifanc yng Nghymru mewn mwy o berygl o fod mewn tlodi erbyn hyn nag oeddent ddegawd yn ôl.

Beth yw tlodi?

Ystyrir bod person mewn tlodi os yw incwm yr aelwyd lle mae’n byw yn is na 60% o ganolrif y DU (sef y rhif sydd yng nghanol rhestr o ffigurau).

Canolrif incwm wythnosol aelwydydd yn y DU yw tua £386 ar ôl costau tai, a 60% o’r ffigur hwn yw £232.

Canran o bobl sy'n byw mewn tlodi yn y DU

Pam fod pobl sy’n gweithio yn byw mewn tlodi?

Ai cael swydd yw’r llwybr gorau allan o dlodi? Mae ein lefelau cyflogaeth yn uwch nag erioed yng Nghymru, a’r canran o gartrefi sydd allan o waith yng Nghymru yn is nag erioed. Ar yr un pryd, mae mwy o bobl mewn tlodi er bod ganddynt waith. Sut fydd hyn yn effeithio ar gynlluniau i atal tlodi a chreu swyddi yn y dyfodol?

Mae patrymau gweithio yn cael effaith enfawr ar y risg o fod mewn tlodi. Mae’r cynnydd yn y bobl sydd mewn tlodi er bod ganddynt waith bron yn gyfan gwbl i’w weld mewn teuluoedd sy’n ‘gweithio’n rhannol’ (sef cartrefi lle mae pobl yn gweithio’n rhan-amser, yn hunangyflogedig neu lle mae un gweithiwr llawn amser ac un oedolyn nad yw’n gweithio). O gymharu’r ffigur â degawd yn ôl, mae tua 100,000 yn fwy o bobl mewn tlodi os ydynt yn perthyn i deuluoedd sy’n gweithio’n rhannol. Mewn teuluoedd lle mae pob oedolyn yn gweithio, nid oedd unrhyw gynnydd mewn tlodi yn ystod yr un cyfnod.

Mae’r gyfran uchel o swyddi incwm isel yng Nghymru (sef swyddi sy’n talu llai na dwy ran o dair o’r canolrif ar gyfer cyflog fesul awr yn y DU) yn dylanwadu’n fawr ar y ffigurau hyn. Mae chwarter swyddi Cymru yn rhai cyflog isel, sef yr un gyfran â honno ddeng mlynedd yn ôl. Y gyfran o ran swyddi rhan-amser yw 45%, a menywod sy’n gwneud y swyddi hyn yn bennaf.

Mae’r cydbwysedd rhwng gwaith rhan-amser a gwaith amser llawn wedi newid yn y blynyddoedd diwethaf, gyda bron i 30,000 yn fwy o bobl yng Nghymru yn gweithio’n rhan-amser bellach o gymharu â dechrau’r dirwasgiad yn 2008. Mae rhai o’r farn bod contractau dim oriau yn cyfrannu at ddiffyg sicrwydd o ran gwaith, ac roedd bron 50,000 o bobl yng Nghymru ar gontractau o’r fath ddiwedd 2015.

At hynny, nid yw 31% o oedolion o oedran gweithio mewn cyflogaeth o gwbl. Mae’r ffigur ychydig yn uwch ar gyfer menywod, sef 34%. Ar gyfer grwpiau lleiafrifoedd ethnig, y ffigur yw 45%, ac ar gyfer pobl anabl, y ffigur yw 55%.

A fydd diwygiadau lles yn arwain at fwy o dlodi yng Nghymru?

Mae Cymru yn fwy dibynnol ar y wladwriaeth les na gwledydd eraill y DU ac felly mae’r toriadau a wnaed i fudd-daliadau ar gyfer pobl mewn gwaith ac allan o waith yn cael mwy o effaith yma. Mae’r incwm cyfartalog yn is na chyfartaledd y DU, felly mae gostyngiadau mewn budd-daliadau yn debygol o gynrychioli canran uwch o’r incwm net.

Gellir dadlau bod tri mesur diwygio lles a fydd yn cael effaith fawr ar lefelau incwm teuluoedd yng Nghymru yn ystod y Pumed Cynulliad:

  • y mesur tanfeddiannu tai cymdeithasol ar gyfer budd-dal tai (neu’r ‘dreth ystafell wely’, neu’r polisi i ‘gael gwared ar y cymhorthdal ystafell sbâr’), sy’n effeithio ar tua 30,000 o bobl yng Nghymru ar hyn o bryd, gyda gostyngiad wythnosol o £14 y pen ar gyfartaledd;
  • credyd cynhwysol, a fydd yn disodli rhai budd-daliadau a chredydau treth. Mae’r mesur hwn eisoes wedi’i gyflwyno a disgwylir iddo fod ar waith yn llawn erbyn 2021. Yng Nghymru, disgwylir i gredyd cynhwysol gynyddu incwm aelwydydd sydd â phlant ac sy’n gweithio, a lleihau incwm aelwydydd lle nad oes unrhyw un yn gwneud gwaith cyflogedig; a
  • cyflwyno’r taliad annibyniaeth bersonol (PIP) yn lle’r lwfans byw i’r anabl (DLA). Mae’r broses hon yn cynnwys gwneud y meini prawf asesu yn llymach, a lleihau nifer y rhai sy’n gymwys i’w hawlio. Mae mwy nag un ym mhob pum person o oedran gweithio yng Nghymru yn anabl – un o’r cyfrannau uchaf yn y DU.

Beth nesaf?

Mae aelwydydd yng Nghymru yn fwy dibynnol ar fudd-daliadau o gymharu â chyfartaledd y DU. Maent yn debygol o weld gostyngiadau pellach yn eu hincwm dros y pum mlynedd nesaf wrth i nifer fawr o ddiwygiadau newydd gael eu rhoi ar waith.

Cyflogau isel, gwaith ansefydlog a gwaith rhan-amser yw’r prif resymau dros dlodi yng Nghymru, ac mae tua 100,000 yn fwy o bobl yng Nghymru sydd â gwaith, ond mewn tlodi, nag oedd ddeng mlynedd yn ôl. A fydd y teuluoedd hyn yn cael budd o Gyflog Byw Cenedlaethol newydd y DU neu fesurau atal tlodi Llywodraeth Cymru yn y dyfodol, ynteu a fydd y toriadau’n drech nag unrhyw fuddion?

Yr her i Lywodraeth newydd Cymru fydd lleihau tlodi pan nad yw’r pwerau dros y ffactorau sylfaenol a all ddylanwadau ar hynny – fel treth, cyfraith cyflogaeth a budd-daliadau – wedi’u datganoli i Gymru.

Ffynonellau allweddol

View this post in English
Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Diwrnod Rhyngwladol y Menywod 2016

Erthygl gan Jonathan Baxter, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Llun o internationalwomensday.com

Llun o internationalwomensday.com

Mae’n Ddiwrnod Rhyngwladol y Menywod ar 8 Mawrth.

Cafodd Diwrnod Rhyngwladol y Menywod ei sefydlu ddechrau’r ugeinfed ganrif. Daeth i fodolaeth yn dilyn cytundeb yng Nghynhadledd Ryngwladol Menywod sy’n Gweithio yn Copenhagen yn 1910. Roedd yr Unol Daleithiau wedi cynnal Diwrnod Cenedlaethol y Menywod yn flaenorol (mae bellach yn neilltuo mis Mawrth cyfan i ddathlu hanes menywod), ond ni wnaeth Awstria, Denmarc, yr Almaen a’r Swistir ddathlu Diwrnod Rhyngwladol y Menywod tan 1911, o ganlyniad i’r fenter yn Copenhagen. Yna, fe ddilynodd gwledydd eraill eu harweiniad. Nid cyfrifoldeb llywodraeth neu sefydliad unigol yw Diwrnod Rhyngwladol y Menywod, mae’n fudiad rhyngwladol.

Thema fyd-eang Diwrnod Rhyngwladol y Menywod 2016 yw Addewid Cydraddoldeb (Pledge for Parity). Y nod yw bod unigolion yn cymryd camau pendant i helpu i gyflawni cydraddoldeb rhwng y rhywiau yn gynt.   Gallai hyn ddigwydd drwy addo i helpu menywod a merched i gyflawni eu huchelgeisiau, herio rhagfarn a rhagfarn ddiarwybod, a galw am arweinyddiaeth gydradd rhwng y rhywiau.

Bydd rhai sefydliadau, gan gynnwys y Cenhedloedd Unedig, yn mabwysiadu eu thema eu hunain ar gyfer Diwrnod Rhyngwladol y Menywod. Eleni, mae’r Cenhedloedd Unedig wedi mabwysiadu’r thema “Planet 50-50 by 2030: Step It Up for Gender Equality. Nod y thema hon yw ystyried sut i gyflymu’r broses Agenda 2030 ar gyfer datblygu cynaliadwy. Ni wnaeth y Cenhedloedd Unedig ddechrau dathlu Diwrnod Rhyngwladol y Menywod tan y 1970au, ond y siarter a’i sefydlodd, a lofnodwyd yn 1945, oedd y cytundeb rhyngwladol cyntaf i gadarnhau’r egwyddor o gydraddoldeb rhwng menywod a dynion.

Nid yw Diwrnod Rhyngwladol y Menywod yn ymwneud â thynnu sylw at yr anghydbwysedd sydd wedi’i gydnabod ym meysydd cymdeithasol, economaidd, diwylliannol a gwleidyddol yn unig, mae hefyd yn dathlu llwyddiannau menywod yn y meysydd hynny. Ar 9 Mawrth, bydd cyfle i Aelodau’r Cynulliad wneud addewidion cydraddoldeb, yn ogystal â dathlu llwyddiannau niferus menywod yng Nghymru wrth iddynt drafod Diwrnod Rhyngwladol y Menywod 2016. Bydd nifer o ddigwyddiadau yng Nghymru i nodi’r diwrnod, gan gynnwys digwyddiadau Rhwydwaith Cydraddoldeb Menywod Cymru yn Aberystwyth, Abertawe a Chaerdydd.


Menywod mewn Bywyd Cyhoeddus

Cafodd Diwrnod Rhyngwladol y Menywod ei sefydlu cyn bod gan unrhyw fenyw yng Nghymru’r hawl i bleidleisio. Bellach, o’r 60 Aelod Cynulliad yng Nghymru, mae 25 yn fenywod – sef 42 y cant. Yn 2003, Cynulliad Cenedlaethol Cymru oedd y ddeddfwrfa gyntaf yn y byd i sicrhau cydraddoldeb rhwng y rhywiau. Rhwng 2006 a 2007 roedd mwy o fenywod na dynion yn Aelodau’r Cynulliad. Er bod cynrychiolaeth menywod yn y Cynulliad yn is nawr nag yr oedd yn y gorffennol, byddai Cymru yn dod yn rhif naw o ran y deddfwrfeydd mwyaf cytbwys o ran y rhywiau yn y byd pe bai’n wlad annibynnol, yn ôl yr Undeb Rhyngseneddol. Ar hyn o bryd, mae’r Deyrnas Unedig yn rhif 40 ar fynegai’r Undeb Rhyngseneddol, gydag ychydig o dan 30 y cant o Aelodau’r Senedd yn fenywod.

Gan ddatblygu enw da’r Cynulliad ar gyfer cydraddoldeb, mae’r Llywydd, y Fonesig Rosemary Butler AC, wedi arwain yr ymgyrch Menywod mewn Bywyd Cyhoeddus drwy gydol y Pedwerydd Cynulliad i annog mwy o fenywod i gymryd rhan mewn bywyd cyhoeddus. Mae ei gwaith wedi cael cydnabyddiaeth ryngwladol, gan arwain at wahoddiadau i ymweld â Senedd Gwlad yr Iâ, Senedd Canada, a seneddau rhanbarthol yn Ne Affrica a Lesotho i gyfnewid syniadau ac arferion gorau o ran cynrychiolaeth menywod.


Heriau sy’n wynebu menywod yng Nghymru

Mae rhaglenni a chynlluniau niferus wedi’u cynnal i fynd i’r afael ag anghydraddoldeb rhwng y rhywiau yng Nghymru. Mae Rhaglen Lywodraethu Llywodraeth Cymru a’r Cynllun Cydraddoldeb Strategol yn amlinellu’r camau y mae Llywodraeth bresennol Cymru wedi’u cymryd i fynd i’r afael â’r mater hwn.

O ran cynrychiolaeth menywod mewn bywyd cyhoeddus, mae’r Rhaglen Lywodraethu yn cynnwys ymrwymiadau penodol i ddarparu cronfa fwy gynrychioliadol o’r rhai sy’n gwneud penderfyniadau ac yn ceisio cyflwyno cwotâu o ran y rhywiau, tebyg i Norwy, ar gyfer penodiadau i gyrff cyhoeddus.   Cyhoeddwyd galwad am dystiolaeth yn ddiweddar ynghylch penodiadau i fyrddau yn y sector cyhoeddus gan y Gweinidog Cymunedau a Threchu Tlodi, ac mae crynodeb o’r canfyddiadau bellach ar gael.

Mae Adroddiad Cydraddoldeb Blynyddol 2014-15 Llywodraeth Cymru yn rhoi manylion ar y cynnydd yn erbyn yr amcanion a nodwyd yn y Cynllun Cydraddoldeb Strategol. Mae’n nodi, ar gyfer 2014-15:

  • bod 48.5 y cant o benodiadau cyhoeddus newydd yn fenywod; a
  • bod 41 y cant o ymgeiswyr ar gyfer penodiadau cyhoeddus newydd yn fenywod.

Wrth gwrs, nid dim ond yn y sector cyhoeddus y gallwn weld enghreifftiau o anghydraddoldeb rhwng y rhywiau, fel y mae ymgyrchoedd fel 50/50 erbyn 2020 wedi tynnu sylw atynt; mae gan y sector preifat a’r trydydd sector faterion i fynd i’r afael â hwy yn ogystal.

Yn economaidd, rydym yn gweld ystadegau sy’n tynnu sylw at yr anghydbwysedd rhwng y rhywiau yn rheolaidd. Mae ystadegau diweddaraf yr Arolwg Blynyddol o Oriau ac Enillion yn dangos bod y bwlch cyflog rhwng y rhywiau yng Nghymru yn 7.8 y cant yn 2015, sy’n golygu bod enillion canolrifol yr awr, heb gynnwys goramser, dynion sy’n gweithio’n llawn amser 7.8 y cant yn uwch nag enillion menywod.  Mae hyn yn is na’r rhan fwyaf o ranbarthau yn Lloegr a’r cyfartaledd yn y DU, ond mae’n uwch na’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau yn yr Alban a Gogledd Iwerddon.

Mae mwy o wybodaeth am fenywod yn economi Cymru gan Pigion yn y blog hwn o’r llynedd.

Rhoddodd Adroddiad y ‘Global Gender Gap’ (GGGR) 2015, a gynhyrchwyd gan Fforwm Economaidd y Byd, ystadegau llwm ar yr heriau sy’n wynebu cymdeithasau a llywodraethau ledled y byd.

Gydag enillion cyfartalog byd-eang dynion bron dwbl rhai menywod, mae’r adroddiad yn awgrymu y byddai’n cymryd 118 mlynedd arall, neu hyd nes 2133, i’r byd gau’r bwlch economaidd rhwng y rhywiau’n gyfan gwbl.

View this post in English

Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg