Economi

Y Cyflog Byw yng Nghymru: ffigurau newydd wedi’u cyhoeddi

06 Tachwedd 2015

Erthygl gan Robin Wilkinson, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Yn ôl ffigurau a gyhoeddwyd yn ddiweddar gan KPMG, rhwng 2014 a 2015, cynyddodd y gyfran o swyddi yng Nghymru sy’n talu llai na’r Cyflog Byw o 24 y cant i 26 y cant. Erbyn hyn, o’r 12 o weinyddiaethau datganoledig a rhanbarthau (yn Lloegr) sy’n bodoli yn y DU, Cymru sydd â’r gyfran uchaf ond un o swyddi sy’n talu llai na’r Cyflog Byw (ynghŷd â Dwyrain Canolbarth Lloegr, Gorllewin Canolbarth Lloegr a Swydd Efrog a Humber). Gogledd Iwerddon sydd â’r gyfran uchaf, sef 29 y cant.

Faint o arian sydd ei angen ar bobl i dalu’r costau byw lleiaf?

Mae’r Cyflog Byw (y tu allan i Lundain) yn cael ei osod bob mis Tachwedd gan academyddion ym Mhrifysgol Loughborough. Mae wedi’i seilio ar gyfrifiad ynghylch faint o arian sydd ei angen ar berson arferol i dalu’r costau byw lleiaf, ar gyfartaledd. Fodd bynnag, mae’r ffigur terfynol yn destun cap, a hynny er mwyn sicrhau nad yw’r Cyflog Byw yn cynyddu’n fwy nag enillion cyfartalog yn y DU. Er bod academyddion o’r farn bod angen i bobl ennill £9.31 yr awr, golyga hyn fod Cyflog Byw 2015 wedi’i gapio ar £8.25.

Mae Cyflog Byw cenedlaethol y Canghellor yn rhywbeth hollol wahanol, ac nid yw’n gysylltiedig â’r safonau byw isaf. Yn lle hynny, mae Llywodraeth y DU wedi rhoi cyfarwyddyd i’r Comisiwn Cyflogau Isel (y corff annibynnol sy’n cynghori’r Llywodraeth am yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol a’r Cyflog Byw Cenedlaethol) y dylai’r isafswm cyflog ar gyfer pobl dros 25 oed gyrraedd 60 y cant o enillion canolrifol y DU erbyn 2020 (amcangyfrifir y bydd hyn yn tua £9 yr awr). Golyga hyn y bydd lefel yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol yn adlewyrchu’r farchnad gyflogaeth, yn hytrach nag anghenion pobl.

Beth yw’r Cyflog Byw?

Mae’r Cyflog Byw yn feincnod gwirfoddol y mae cyflogwyr yn dewis ei fabwysiadu. Mae’n cael ei osod gan academyddion. Y bwriad yw adlewyrchu faint o arian sydd ei angen ar berson i fyw bywyd o ansawdd da. Ar hyn o bryd, Cyflog Byw y DU yw £8.25 yr awr.

Yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol yw’r isafswm cyflog, fesul awr, y mae gan bron bob gweithiwr hawl iddo yn ôl y gyfraith. Mae cyfradd yr isafswm cyflog yn dibynnu ar oedran y gweithiwr, ac ar a ydynt yn brentis ai peidio. Mae’r Isafswm Cyflog presennol ar gyfer pobl sy’n 21 oed neu’n hŷn yn £6.70 yr awr.

Cyflwynwyd y Cyflog Byw cenedlaethol gan y Canghellor yng nghyllideb 2015. Mae’n bremiwm isafswm cyflog gorfodol i bob aelod o staff dros 25 oed. Caiff y drefn hon ei chyflwyno ym mis Ebrill 2016. Mae Llywodraeth y DU wedi rhoi cyfarwyddyd i’r Comisiwn Cyflogau Isel y dylai’r isafswm cyflog ar gyfer pobl dros 25 oed gyrraedd 60 y cant o enillion canolrifol y DU erbyn 2020 (amcangyfrifir y bydd hyn yn tua £9 yr awr). O fis Ebrill 2016 ymlaen, bydd y cyflog byw cenedlaethol yn £7.20 yr awr i weithwyr sy’n 25 oed neu’n hŷn.

Beth yw’r sefyllfa yng Nghymru?

Yn ôl ffigurau KPMG, rhwng 2014 a 2015, roedd cynnydd o 26,000 yn nifer y swyddi yng Nghymru sy’n talu llai na’r Cyflog Byw. Gyda chyfran o 35 y cant, Gwynedd yw’r awdurdod lleol sydd â’r gyfran uchaf o swyddi sy’n talu llai na’r Cyflog Byw. Mae’r ffigur hwn yn gynnydd o 6 phwynt canran ers y llynedd. Mae’r Swyddfa Ystadegau Gwladol hefyd yn cynhyrchu ystadegau Cyflog Byw. Er bod y ffigurau diweddaraf sydd ar gael ond yn cynnwys data hyd at 2014, mae’r dudalen hon ar wefan y Swyddfa yn cynnwys ffeithluniau defnyddiol a dadansoddiad pellach ynghylch y swyddi sy’n talu llai na’r Cyflog Byw.

English-Table-RW
Ffynhonnell: KPMG, data o Adroddiad Ymchwil ar y Cyflog Byw, gan ddefnyddio amcangyfrifon gan Markit Economics Limited, Tachwedd 2015

Mae’r cynnydd yng nghyfran y swyddi sy’n talu llai na’r Cyflog Byw yng Nghymru wedi digwydd ochr yn ochr â chynnydd mewn tlodi mewn gwaith. Daeth ymchwil a wnaed yn ddiweddar gan Sefydliad Joseph Rowntree i’r casgliad bod tlodi ymhlith teuluoedd yng Nghymru sy’n gweithio wedi codi dros y ddegawd ddiwethaf, ac wedi disgyn ymhlith teuluoedd di-waith. Yn yr wythnosau nesaf, bydd cyfres o flogiau gan y Gwasanaeth Ymchwil dadansoddi datblygiadau diweddar eraill sy’n gysylltiedig â thlodi mewn gwaith, fel y newidiadau arfaethedig i gredydau treth a’r Cyflog Byw Cenedlaethol.

View this post in English
Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn bwriadu gwella’i wefan, ac mae ganddo ddiddordeb mawr yn eich barn chi. A fyddech cystal â chymryd rhan yn yr  arolwg byr hwn.