Gwasanaethau Iechyd a Gofal GIG

Gofal iechyd yng Nghymru wledig: yr heriau a’r cyfleoedd

17 Tachwedd 2017

View this post in English | Darllenwch yr erthygl yma yn Saesneg

Ddydd Mawrth 5 Rhagfyr 2017, bydd y Gwasanaeth Ymchwil, Cymdeithas Ddysgedig Cymru ac Iechyd Cyhoeddus Cymru yn cynnal Seminar Cyfnewid Syniadau ynghylch yr heriau a’r cyfleoedd penodol sy’n deillio o ddarparu gwasanaethau gofal iechyd yng nghefn gwlad Cymru.

Dyma lun o adeilad Pierhead.Caiff y digwyddiad ei gadeirio gan Dai Lloyd AC, Cadeirydd Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon y Cynulliad. Cynhelir y seminar, sy’n rhad ac am ddim ac ar agor i’r cyhoedd, ym mhrif neuadd y Pierhead ym Mae Caerdydd rhwng 12:00 a 13:30. Ewch i’r dudalen Eventbrite i gael rhagor o wybodaeth ac i gofrestru.

Beth yw’r cefndir polisi?

Yn ôl GIG Cymru, dwy nodwedd arbennig sy’n gwahaniaethu rhwng y sefyllfa wledig a’r sefyllfa drefol yng Nghymru, ac mae’r ddwy ohonynt yn cael effaith ar gyflyrau iechyd.

Y rhain yw:

  • Y broblem o fynediad at wasanaethau i’r rheini sy’n byw yn y cymunedau mwy anghysbell
  • Anawsterau o ran integreiddio gwasanaethau a ddarperir i’r unigolyn lle mae rhai’n cael eu darparu gan y GIG ac eraill yn cael eu darparu gan lywodraeth leol a’r sector gwirfoddol.

Mae recriwtio a chadw staff iechyd a gofal mewn ardaloedd gwledig hefyd yn peri pryder mawr. Mae Ysgol Feddygol Abertawe yn cynnig rhaglen Iechyd Gwledig ac Anghysbell mewn Addysg Feddygol (RRHIME), sy’n anelu at gynyddu nifer y myfyrwyr a meddygon sy’n gweithio yng nghefn gwlad Cymru a chodi ymwybyddiaeth ymhlith y myfyrwyr o’r manteision a’r realiti o fyw a gweithio mewn ardaloedd gwledig ac anghysbell.

Mae Llywodraethau Cymru yn y gorffennol wedi ymgymryd ag amryw o fentrau i fynd i’r afael â’r anghenion iechyd a gofal penodol sydd gan ardaloedd gwledig yng Nghymru. Yn 2009, cyhoeddwyd Cynllun Iechyd Gwledig – Darparu Gwasanaethau yn Well ar draws Cymru. Prif themâu’r cynllun hwn oedd mynediad, integreiddio a chydlynu cymunedol. Cyhoeddwyd adroddiad cynnydd ar weithredu’r cynllun ym mis Ionawr 2012.

Ym mis Ionawr 2014, comisiynodd Llywodraeth Cymru Sefydliad Iechyd a Gofal Cymdeithasol Cymru i ymchwilio i’r opsiynau ar gyfer darparu gwasanaeth gofal iechyd cynaliadwy o ansawdd uchel yn y Canolbarth. Roedd yr anghenion gwahanol sydd gan gymunedau gwledig a heriau trawsffiniol y rhanbarth hwn yn awgrymu bod angen adolygu’r systemau iechyd a gofal cymdeithasol presennol. Ym mis Hydref 2014, cyhoeddwyd Astudiaeth Gofal Iechyd Canolbarth Cymru, a wnaeth ddeuddeg argymhelliad.

Un o argymhellion yr astudiaeth oedd y dylai’r tri Bwrdd Iechyd sy’n gyfrifol am ardal y Canolbarth, gan weithio gyda’r prifysgolion lleol a phartneriaid eraill, ddatblygu a chefnogi “canolfan ragoriaeth mewn gofal iechyd gwledig”. Yr argymhelliad ar gyfer y ganolfan hon oedd y dylai ganolbwyntio ar “ymchwil, datblygu a lledaenu tystiolaeth ym maes ymchwil i’r gwasanaeth iechyd sy’n delio â sialensiau penodol Canolbarth Cymru”.

Cafodd Canolfan Rhagoriaeth mewn Iechyd a Gofal Cymdeithasol Gwledig ei lansio’n ffurfiol ym mis Mawrth 2016, a ailenwyd yn ddiweddarach yn “Iechyd a Gofal Gwledig Cymru“(IGGC) ym mis Mawrth 2017.

Beth fydd y seminar yn ei ymchwilio iddo?

Bydd y siaradwyr yn canolbwyntio ar y canlynol

  • Anghenion iechyd a gofal y boblogaeth wledig
  • Materion ynghylch recriwtio a chadw staff iechyd a gofal.
  • Potensial technoleg i fynd i’r afael ag ynysu ac anghydraddoldebau gwledig (gan gynnwys teleiechyd/telefeddygaeth/rhagnodi gwyrdd)
  • Iechyd meddwl mewn ardaloedd gwledig

Pwy fydd yn siarad yn y seminar?

Dyma’r siaradwyr:

Dr John Wynn-Jones sydd wedi bod yn feddyg teulu yng nghefn gwlad Cymru ers 37 mlynedd. Mae bellach wedi ymddeol o ymarfer clinigol ond mae’n parhau i weithio’n rhan amser ym Mhrifysgol Keele fel uwch-ddarlithydd mewn iechyd gwledig a byd-eang.

Mae hefyd wedi cadeirio Gweithgor Gwledig Sefydliad Meddygon Teulu y Byd (Wonca) ers 2013. Enillodd Fedal Llywydd Rhyngwladol Coleg Brenhinol y Meddygon Teulu eleni am ei waith yn hyrwyddo meddygaeth deuluol ledled y byd. Bydd Dr Wynn-Jones yn canolbwyntio’n arbennig ar faterion ynghylch recriwtio a chadw staff iechyd a gofal.

Dr Rachel Rahman yw Cyfarwyddwr y Ganolfan am Ragoriaeth mewn Ymchwil Iechyd Gwledig ym Mhrifysgol Aberystwyth ac mae’n uwch-ddarlithydd yn yr Adran Seicoleg. Mae gan Rachel brofiad helaeth o gynnal gwaith ymchwil gan ddefnyddio methodoleg feintiol ac ansoddol i ddeall cymhellion a phrofiadau cleifion ym maes clefydau cronig a gofal diwedd oes.

Mae Dr Rahman wedi gwneud ystod o ddarnau o waith ymchwil a gomisiynwyd ar ran Bwrdd Iechyd Prifysgol Hywel Dda, Cyngor Sir Ceredigion a Chyngor Cyllido Cymru, ac mae’n cyfrannu at agenda Llywodraeth Cymru o ofal iechyd darbodus drwy ddatblygu mewnwelediadau unigryw i’r defnydd o wasanaethau gofal sy’n cael eu gwella gan dechnoleg mewn ardaloedd gwledig. Bydd hi’n siarad am faterion ynghylch cefnogaeth i’r seilwaith iechyd a gofal cymdeithasol er mwyn darparu gwasanaethau gofal effeithiol sy’n cael eu gwell gan dechnoleg mewn ardaloedd gwledig ac anghysbell.

Bydd Anna Prytherch, Rheolwr Prosiect Canolfan Iechyd Gwledig a Gofal Cymru, yn rhoi trosolwg o anghenion iechyd a gofal cymdeithasol y boblogaeth wledig, ac yn adrodd ar y prif faterion dan sylw yn y Gynhadledd Iechyd a Gofal Gwledig (“Gwasanaethau Iechyd a Gofal Cymdeithasol Cynaliadwy mewn Lleoedd Gwledig ac Anghysbell”) a gynhelir ar 14 Tachwedd 2017.

Mae gan Anna dros 20 mlynedd o brofiad rheoli a rheoli prosiect uwch mewn sefydliadau cyhoeddus, sefydliadau preifat a sefydliadau’r trydydd sector ledled Cymru. Cyn hynny bu’n gweithio ym maes addysg fel Rheolwr Dysgu Galwedigaethol ac mae wedi bod yn ddarlithydd ym Mhrifysgol Abertawe a Phrifysgol Aberystwyth. Mae gan Anna ddiddordeb brwd mewn materion gwledig a chymunedol.

Joy Garfitt yw Cyfarwyddwr Cynorthwyol Iechyd Meddwl ac Anableddau Dysgu Bwrdd Iechyd Addysgu Powys. Dechreuodd Joy ei swydd yn 2016 ac ers hynny mae wedi llwyddo i ddychwelyd gwasanaethau iechyd meddwl o Fwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr, Bwrdd Iechyd Prifysgol Aneurin Bevan a Bwrdd Iechyd Prifysgol Abertawe Bro Morgannwg i Fwrdd Iechyd Addysgu Powys er mwyn gwella’r gwasanaethau a ddarperir i bobl leol.

Yn ei hanerchiad, bydd Joy yn rhannu rhai enghreifftiau a dysgu yn seiliedig ar gamau cychwynnol taith Powys i wella gwasanaethau iechyd meddwl, ac yn trafod pam mae angen darparu gwasanaethau mewn ardaloedd gwledig yn gofyn am gynlluniau ac atebion lleol, a sut gallwch feithrin cryfderau a gwytnwch cynhenid ein cymunedau a gwytnwch i ddarparu gwasanaethau mewn ffordd addas a gwella canlyniadau.

 diddordeb ond yn methu ag ymuno â ni ar y diwrnod?

Rydym yn awyddus i glywed pa gwestiynau yr hoffech glywed ein siaradwyr yn eu hateb. Gallwch chi anfon y rhain ymlaen llaw drwy e-bost at CyfnewidSyniadau@cynulliad.cymru neu drwy Twitter gan ddefnyddio #CyfnewidSyniadau / #ExchangingIdeas @SeneddYmchwil.

Byddwn yn gwneud recordiad fideo o’r seminar ac yn ei gyhoeddi ar wefan y Cynulliad ar ôl y digwyddiad.

Dyma fydd ein pedwerydd digwyddiad yn y gyfres Cyfnewid Syniadau. Gweler ein cyfweliadau fideo gyda siaradwyr #CyfnewidSyniadau o seminar flaenorol ynghylch Tyfu ac amrywio cymdeithas sifil yng Nghymru am wybodaeth am yr hyn i’w ddisgwyl o’r digwyddiad.


 Erthygl gan Graham Winter, Gwasanaeth Ymchwil Cynulliad Cenedlaethol Cymru

Mae Cynulliad Cenedlaethol Cymru yn bwriadu gwella’i wefan, ac mae ganddo ddiddordeb mawr yn eich barn chi. A fyddech cystal â chymryd rhan yn yr  arolwg byr hwn.